Nenda kwa yaliyomo

Imani ya Abu Talib

Ongeza viungo
Kutoka wikishia

Imani ya Abu Talib' ni mojawapo ya masuala yenye tofauti za kimtazamo baina ya Shia na Sunni. Kwa mujibu wa Ahlul-Bayt na Shia Imamiya, Abu Talib, ami yake Mtume Muhammad (s.a.w.w.) na baba yake Imam Ali (a.s.), alikuwa Mwislamu. Kwa Shia Imamiya, jambo hili ni la yakini na wanazuoni wao wanakubaliana nalo. Aidha, wengi wa Shia Zaidiyya na idadi kubwa ya wanazuoni wa Sunni wanaamini kwamba Abu Talib alikuwa na imani. Hata hivyo, wanazuoni wengi wa Sunni wana mtazamo tofauti na wanaamini kwamba Abu Talib alifariki akiwa kafiri.

Shia wanaeleza kwamba Abu Talib alitumia Taqiyya ili kumlinda Mtume, kutokana na nafasi yake ya kikabila na kisiasa. Kwa sababu hiyo, hakutekeleza hadharani ibada za Waislamu. Kwa mujibu wa mtazamo huu, kuficha imani yake kulimwezesha kuhifadhi heshima na ushawishi wake miongoni mwa viongozi wa Makuraishi, na hivyo kuendelea kuwa mwamuzi na mtetezi wa Mtume. Shia wanaamini kwamba haiwezekani kumhukumu mtu kuwa Mwislamu au kafiri kwa kutegemea kauli zake pekee. Kwa hiyo, kuthibitisha imani ya Abu Talib, wanategemea riwaya nyingi za Maimamu kuhusu imani yake, juhudi zake za kumlinda Mtume, mashairi yaliyohifadhiwa kutoka kwake na kuendelea kwa ndoa yake na Fatima binti Asad.

Wanazuoni wa Sunni wanaoamini kwamba Abu Talib alifariki akiwa kafiri wametegemea Hadithi ya Dhahdhah na riwaya za tafsiri zinazohusishwa na aya zilizoteremshwa kuhusu washirikina. Hata hivyo, baadhi ya watafiti wa Shia na Sunni wamezitilia shaka riwaya hizo, hata kwa kutumia misingi ya uhakiki inayotumiwa na wanazuoni wa Sunni. Imeelezwa kwamba hoja hizo zinaweza kuwa na manufaa kwa baadhi ya Sunni wasiokuwa na mtazamo wa Kisalafi au wa kimapokeo, lakini hazitoshi kuwashawishi wale wanaozikubali hadithi zote za Sahih al-Bukhari na Sahih Muslim kuwa sahihi.

Kuandika vitabu kuhusu imani ya Abu Talib kulianza tangu karne za mwanzo za historia ya Kiislamu. Miongoni mwa vitabu vya Shia vinavyotetea imani yake ni Abu Talib Mu'min Quraysh, kilichoandikwa na Abdullah bin Ali al-Khunayzi. Imeripotiwa kwamba hukumu ya kifo dhidi ya mwandishi huyo ilitolewa nchini Saudi Arabia kwa sababu ya kuandika kitabu hicho. Kwa upande wa Sunni, miongoni mwa vitabu vilivyoandikwa kuhusu suala hili ni Asna al-Matalib fi Najat Abi Talib, kilichoandikwa na Ahmad Zayni Dahlan.

Imani ya Abu Talib katika tofauti za kimadhehebu baina ya Shia na Sunni

Imani ya Abu Talib ni suala lenye mjadala wa kihistoria na kielimu cha itikadi baina ya Shia na Sunni.[1] Kwa mujibu wa Shia Imamiya, Abu Talib, ami yake Mtume Muhammad (s.a.w.w.) na baba yake Imam Ali (a.s.), alikuwa Mwislamu. Jambo hili linachukuliwa kuwa limekubaliwa na Maimamu na wafuasi wa Imamiya.[2] Wengi wa Shia Zaidiyya pia wanakubaliana na mtazamo wa Shia Imamiya.[3]

Kwa upande mwingine, wanazuoni wengi wa Sunni humhesabu Abu Talib kuwa kafiri.[4] Hata hivyo, msimamo huo haukukubaliwa na wanazuoni wote wa Sunni.[5] Baadhi ya tafiti zimetaja wanazuoni 35 wa madhehebu manne ya Sunni walioishi kati ya karne ya pili na ya kumi na tano Hijria na waliamini kwamba Abu Talib alikuwa na imani.[6] Miongoni mwao ni Abu al-Qasim al-Balkhi na Abu Ja'far al-Iskafi, wanazuoni wa Mu'tazila,[7] pamoja na Muhammad bin Abd al-Rasul al-Barzanji na Ahmad Zayni Dahlan, wanazuoni wa fiqhi wa madhehebu ya Shafi'i. Wanazuoni hao walisisitiza kwamba Abu Talib alikuwa na imani, kama wanavyoamini Shia.[8]

Kwa kutegemea hoja za kiitikadi za Shia na riwaya wanazozikubali kuwa sahihi, wanazuoni wa Shia wanaamini kwamba Abu Talib hakuwa na imani tu, bali alikuwa na daraja ya juu ya imani, kiasi cha kujitolea maisha yake yote kumlinda Mtume (s.a.w.w.).[9] Kwa mujibu wa Allama al-Majlisi, mwandishi wa kitabu Bihar al-Anwar, Abu Talib hakuwahi kuabudu masanamu, bali alikuwa miongoni mwa wasii wa Nabii Ibrahim (a.s.).[10]

Baadhi ya watafiti wameeleza kwamba kumhesabu Abu Talib kuwa kafiri kulihusishwa na sababu za kisiasa. Kwa mujibu wa dai hilo, baadhi ya hadithi zinazodai kwamba Abu Talib hakuwa na imani zilibuniwa na Bani Abbas, hasa wakati wa utawala wa Mansur al-Dawaniqi. Hoja inayotolewa ni kwamba Bani Abbas, waliotokana na Abbas bin Abd al-Muttalib, walikuwa na ushindani wa kisiasa na kizazi cha Abu Talib, na hivyo baadhi ya hadithi zingeweza kutumiwa kuwatenga na shughuli za kisiasa.[11] Baadhi ya watafiti wa Sunni pia wanaamini kwamba riwaya zinazodai ukafiri wa Abu Talib zilitengenezwa na Bani Umayya katika kipindi cha Muawiya bin Abi Sufyan, kwa lengo la kuharibu sifa ya Imam Ali (a.s.).[12]

Imeelezwa pia kwamba msimamo wa kisiasa kuhusu imani au ukafiri wa Abu Talib unaonekana katika namna baadhi ya wanazuoni wa Sunni walioandika wasifu wa Maswahaba walivyoshughulikia jina lake. Kwa mfano, baadhi yao waliwajumuisha watu ambao vyanzo fulani vinawahesabu kuwa makafiri, kama Umayya bin Abd Shams, katika orodha za Maswahaba.[13] Hata hivyo, hawakumtaja Abu Talib katika orodha hizo.[14]

Taqiyya ya Abu Talib

Wanazuoni wa Shia wanaamini kwamba Abu Talib hakuiweka imani yake wazi kwa sababu ya Taqiyya.[15] Miongoni mwa hoja zilizotumiwa na Sayyid Ja'far Murtadha al-Amili, mtafiti wa historia ya Kiislamu, kuthibitisha Taqiyya ya Abu Talib ni wasia wake.[16] Baadhi ya vitabu vya Sunni vinavyonukuu wasia huo vinahusisha Abu Talib na kauli ifuatayo: “Utume wa Mtume ni jambo ambalo moyo umelikubali, lakini ulimi unalikana.”[17]

Taqiyya ya Abu Talib pia imetajwa katika riwaya za Shia. Miongoni mwa riwaya hizo ni ile inayosema kwamba wakati wa Mi'raj, Mtume aliona nuru nne, mojawapo ikiwa nuru ya Abu Talib. Kwa mujibu wa riwaya hiyo, Mwenyezi Mungu alieleza kwamba Taqiyya yake ndiyo iliyomfikisha katika daraja hiyo.[18]

Kigezo:Nukuu

Kwa mujibu wa Shia, Uislamu katika kipindi chake cha mwanzo ulihitaji uungwaji mkono wa baadhi ya viongozi wa Makuraishi ambao wangeweza kuwa na msimamo unaoonekana kuwa wa upande wowote. Katika mazingira hayo, kama Abu Talib angeitangaza imani yake waziwazi, huenda angepoteza heshima na ushawishi wake miongoni mwa washirikina wa Makuraishi. Hali hiyo ingemzuia kuendelea kutekeleza wajibu wake kama kiongozi wa ukoo, mwamuzi na mtetezi wa Mtume.[19]

Kwa mujibu wa Sayyid Muhammad Kazim Tabataba'i, mtafiti wa hadithi wa Shia, kuficha imani ya Abu Talib kunaweza kueleweka kwa kuzingatia nafasi ya ukoo katika utamaduni wa Jahiliyya. Katika utamaduni huo, ukoo ulikuwa na umuhimu mkubwa. Kwa kuwa Abu Talib alikuwa kiongozi wa Makuraishi, angeweza kutumia nafasi yake kumlinda Mtume.[20] Kwa mtazamo huu, kama Abu Talib angejitambulisha waziwazi kuwa mfuasi wa Mtume na Mwislamu, angeweza kupoteza nafasi yake na kushindwa kuendelea kumlinda.[21]

Tabataba'i anatumia uchambuzi huu kuuliza kwa nini, hata katika baadhi ya riwaya za Shia, Abu Talib anaelezwa kuwa hakutamka shahada mbili wala kutekeleza ibada za kidini kama sala.[22]

Hoja za wanaoamini kwamba Abu Talib alikuwa na imani

Kitabu Iman Abi Talib, kilichoandikwa na Sheikh al-Mufid kwa lengo la kuthibitisha imani ya Abu Talib.

Kwa mujibu wa Sayyid Ja'far Murtadha al-Amili, mtafiti wa historia ya Kiislamu, imani ya mtu haiwezi kuthibitishwa kwa kukiri kwa ulimi pekee. Inaweza kufahamika pia kupitia matendo yake, msimamo wa Mtume (s.a.w.w.) na Ahlul-Bayt kumhusu, pamoja na taarifa kutoka kwa watu waliokuwa na ufahamu kuhusu hali yake.[23]

Sayyid Kazim Tabataba'i anaona kwamba hoja zinazotolewa kuhusu imani ya Abu Talib huenda zisitoshe kuwashawishi baadhi ya wanajamii wa Sunni wenye mtazamo wa kimapokeo. Kwa mujibu wake, hoja hizo zinaweza kuwa na manufaa kwa wale ambao hawana mtazamo wa Kisalafi au wa kimapokeo katika kuchunguza masuala ya itikadi. Hata hivyo, anasema kwamba huenda zisibadili msimamo wa wale wanaozikubali hadithi zote za Sahih Muslim na Sahih al-Bukhari kuwa sahihi na zenye mamlaka.[24]

Riwaya za Shia

Katika riwaya za Shia, imani ya Abu Talib huwasilishwa kama jambo lililothibiti, na hadithi nyingi zinazohusishwa na Maimamu zimetolewa kama ushahidi wa mtazamo huo. Kwa mfano, riwaya kutoka kwa Imam Ali (a.s.) inazungumzia nafasi ya Abu Talib Peponi na daraja yake ya uombezi. Riwaya hiyo pia inasema kwamba Siku ya Kiyama nuru yake itazidi nuru nyingine, isipokuwa nuru ya Maasum kumi na wanne.[25]

Katika riwaya inayohusishwa na Imam Muhammad al-Baqir (a.s.), imani ya Abu Talib inaelezwa kuwa nzito zaidi katika Mizani ya Matendo kuliko imani ya viumbe wengine wote.[26] Riwaya nyingine zinazohusishwa na Imam Ja'far al-Sadiq (a.s.) zinasema kwamba Mwenyezi Mungu ameuharamishia Abu Talib Moto wa Jahannamu[27] na amemweka Peponi pamoja na manabii, wasadikifu, mashahidi na watu wema.[28] Vilevile, katika hadithi inayohusishwa na Imam Ali al-Ridha (a.s.), imeelezwa kwamba mtu asiyeikubali imani ya Abu Talib ataelekea Motoni.[29]

Allama al-Amini amekusanya riwaya zinazohusishwa na Maasum kuhusu imani ya Abu Talib katika kitabu Al-Ghadir.[30] Muhammad Rida Muruji Najafi pia amekusanya riwaya hizo katika kitabu Muniyat al-Raghib.[31]

Matendo na misimamo ya Abu Talib

Matendo mengi ya Abu Talib yametajwa kuwa ushahidi wa imani yake na wa daraja ya juu ya imani hiyo.[32][33] Kwa mfano, Makuraishi walipopanga kumuua Mtume, Abu Talib aliwazuia kutekeleza mpango huo.[34] Washirikina walipomtesa Mtume (s.a.w.w.), Abu Talib alisimama kumtetea.[35]

Tofauti na baadhi ya washirikina wa Makka, Abu Talib hakuwazuia watu kuingia katika Uislamu. Baadhi ya taarifa zinasema kwamba alimhimiza mke wake, Fatima binti Asad, kumfuata Mtume.[36] Katika tukio jingine, alipomwona mwanawe Imam Ali (a.s.) akisali pamoja na Mtume, alimwelekeza aendelee kuwa karibu naye, kwa sababu Mtume alikuwa akiwaongoza watu kwenye mema.[37] Aidha, inaripotiwa kwamba Abu Talib alimwelekeza mwanawe mwingine, Ja'far bin Abi Talib, kusali pamoja na Mtume wa Mwenyezi Mungu (s.a.w.w.).[38]

Mashairi ya Abu Talib

Mashairi ya Abu Talib yanayothibitisha utume wa Mtume Muhammad (s.a.w.w.) yametajwa kuwa miongoni mwa hoja za kuthibitisha imani yake.[39] Katika hadithi iliyonukuliwa katika Al-Kafi, Imam Muhammad al-Baqir (a.s.) alitumia mojawapo ya mashairi ya Abu Talib kama hoja ya kuthibitisha imani yake:

Kigezo:Nukuu

Shairi lake maarufu zaidi linajulikana kama Qasida Lamiyya. Linaanza kwa beti zifuatazo:

Kigezo:Nukuu

Miongoni mwa mashairi mengine yanayotolewa kama ushahidi wa imani yake ni haya:

Kigezo:Nukuu

Pia amenukuliwa akisema:

Kigezo:Nukuu

Kwa kuzingatia mashairi haya, Allama al-Amini anauliza kwamba ikiwa misemo hii mbalimbali haitahesabiwa kuwa ushahidi wa kukiri utume wa Mtume (s.a.w.w.), basi ni kauli gani nyingine inayoweza kuhesabiwa kuwa kukiri utume? Katika kitabu Al-Ghadir, alikusanya mashairi ya Abu Talib yaliyomo katika vyanzo vya Sunni na ambayo, kwa maoni yake, yanaunga mkono imani yake.[40][41]

Kigezo:Tazama pia

Uislamu wa Fatima binti Asad

Katika riwaya inayohusishwa na Imam Ali Zain al-Abidin (a.s.), kuendelea kwa ndoa ya Abu Talib na mke wake Fatima binti Asad kumetumiwa kama hoja ya kuthibitisha imani yake.[42] Ibn Abi al-Hadid, mwanazuoni wa Mu'tazila, alimtaja Fatima binti Asad kuwa mtu wa kumi na moja kumwamini Mtume (s.a.w.w.).[43] Kwa msingi huo, baadhi ya watafiti wameweka kuingia kwake katika Uislamu katika mwaka wa kwanza au wa pili baada ya kuanza kwa Utume.[44]

Kwa mujibu wa fiqhi ya Kiislamu, mwanamke anapoingia katika Uislamu huku mume wake akibaki katika ukafiri, ndoa yao huvunjika kwa mujibu wa masharti ya kisheria yanayotumika, na mwanamke hutengana na mumewe.[45] Wanazuoni wa Sunni wameeleza kwamba hukumu hii imekubaliwa na wanazuoni wao.[46] Kwa hiyo, baadhi ya watafiti hutumia kuendelea kwa ndoa ya Fatima binti Asad na Abu Talib baada ya kuingia kwake katika Uislamu kama hoja kwamba Abu Talib hakuwa kafiri.[47] Hata hivyo, taarifa nyingine zinasema kwamba Fatima binti Asad aliingia katika Uislamu baada ya kifo cha mumewe.[48]

Hoja za baadhi ya wanazuoni wa Sunni kuhusu ukafiri wa Abu Talib

Miongoni mwa hoja za wanazuoni wa Sunni wanaoamini kwamba Abu Talib alifariki akiwa kafiri ni Hadithi ya Dhahdhah na riwaya zinazohusishwa na aya za 113 za Suratu al-Tawba na 56 za Suratu al-Qasas.

Hadithi ya Dhahdhah

Kigezo:Makala kuu

Baadhi ya wanazuoni wa Sunni wanaoamini kwamba Abu Talib alifariki akiwa kafiri wametegemea Hadithi ya Dhahdhah. Kwa mujibu wa riwaya hiyo, inayopatikana katika vitabu vya hadithi vya Sunni kama Sahih al-Bukhari na Sahih Muslim, Abu Talib alipata nafuu ya adhabu kwa sababu ya huduma alizomfanyia Mtume (s.a.w.w.) na uombezi wake. Inasemekana kwamba alihamishwa kutoka sehemu za chini kabisa za Jahannamu kwenda mahali panapoitwa Dhahdhah, ambako adhabu yake ilipunguzwa.[49] Hadithi hii imeelezwa kuwa hoja muhimu inayotumiwa na wanaokataa kwamba Abu Talib alikuwa na imani.[50]

Kwa upande mwingine, watafiti wa Shia wameitilia shaka hadithi hiyo hata kwa kutumia misingi ya uhakiki inayotumiwa na wanazuoni wa Sunni.[51] Wanasema kwamba maudhui yake yanakinzana na aya mbalimbali za Qur'ani[52] na hadithi nyingine katika vyanzo vya Sunni[53] zinazokataa uwezekano wa washirikina kupata uombezi au kupunguziwa adhabu.[54]

Sayyid Fakhar bin Ma'd al-Musawi, katika kitabu Al-Hujja ala al-Dhahib ila Takfir Abi Talib, amenukuu riwaya kutoka kwa Imam Muhammad al-Baqir (a.s.), Imam Ja'far al-Sadiq (a.s.) na Imam Ali al-Ridha (a.s.) ambazo zinaeleza msimamo wao dhidi ya riwaya ya Dhahdhah. Kwa mujibu wa riwaya hizo, riwaya hiyo ilitokana na uongo wa maadui wa Mwenyezi Mungu.[55]

Riwaya zinazohusishwa na aya za 113 za Suratu al-Tawba na 56 za Suratu al-Qasas

Al-Shawkani, mwanazuoni wa Sunni, alitumia riwaya zinazohusishwa na Aya ya 56 ya Suratu al-Qasas na Aya ya 113 ya Suratu al-Tawba kuunga mkono mtazamo kwamba Abu Talib alikuwa mshirikina.[56]

Baadhi ya riwaya za Sunni zinazohusishwa na aya ya 56 ya Suratu al-Qasas zinasema kwamba katika dakika za mwisho za maisha ya Abu Talib, Mtume (s.a.w.w.) alimwomba atamke shahada mbili na kuingia katika Uislamu, lakini Abu Talib alikataa na akafariki akiwa mshirikina.[57] Riwaya zinazohusishwa na aya ya 113 ya Suratu al-Tawba zinasema kwamba Mtume alikatazwa kumuombea msamaha Abu Talib kwa sababu inadaiwa alifariki akiwa mshirikina.[58]

Hata hivyo, baadhi ya wanazuoni wa Sunni wamezikosoa riwaya hizo na kuziona kuwa si sahihi.[59] Kwa mujibu wa Allama al-Amini, baadhi ya watu walionukuu taarifa hizo walikuwa maadui wa Imam Ali (a.s.), hivyo taarifa zao haziwezi kukubaliwa bila uchunguzi, hasa ikiwa zilitumiwa kumdhalilisha Imam Ali.[60]

Allama al-Amini anaeleza pia kwamba riwaya hizo zinakinzana na riwaya nyingine kuhusu sababu za kushuka kwa aya hiyo zilizomo katika vyanzo vya Sunni.[61] Kwa mfano, riwaya iliyonukuliwa na Ibn Hanbal na Al-Tirmidhi, ambao ni miongoni mwa wanazuoni mashuhuri wa hadithi wa Sunni, na ambayo baadhi ya watafiti wa Sunni wameikubali kuwa sahihi, inasema kwamba aya hiyo iliteremshwa kuhusu mtu aliyekuwa akimuombea baba yake msamaha.[62]

Vitabu kuhusu imani ya Abu Talib

Kigezo:Makala kuu

Nakala ya kitabu Al-Hujja ala al-Dhahib ila Takfir Abi Talib, kilichochapishwa mwaka 1351 Hijria.

Kuandika vitabu kuhusu imani ya Abu Talib kulivutia wanazuoni wa Shia tangu karne za mwanzo za historia ya Kiislamu. Ahmad bin Ali al-Najashi, mwanazuoni wa taaluma ya wapokezi wa hadithi wa karne ya tano Hijria, alitaja baadhi ya waandishi hao katika kitabu chake cha wapokezi.[63] Hata hivyo, kwa mujibu wa Sayyid Muhammad Kazim Tabataba'i, mtafiti wa Shia wa karne ya kumi na tano Hijria, baadhi ya vitabu vilivyoandikwa kuhusu imani ya Abu Talib havikuzingatia vya kutosha hadhira iliyokusudiwa, hususan wanajamii wa Sunni.[64]

Vitabu vya Shia

  • Iman Abi Talib, kilichoandikwa na Sheikh al-Mufid, mwanazuoni wa elimu ya itikadi na fiqhi wa Shia Imamiya aliyeishi katika karne ya nne na ya tano Hijria.
  • Al-Hujja ala al-Dhahib ila Takfir Abi Talib, kilichoandikwa na Sayyid Fakhar bin Ma'd al-Musawi (aliyefariki mwaka 630 Hijria). Kitabu hiki kilichapishwa kwa mara ya kwanza mwaka 1351 Hijria na al-Matba'a al-Alawiyya mjini Najaf.[65]
  • Abu Talib Mu'min Quraysh, kilichoandikwa na Abdullah bin Ali al-Khunayzi, mwanazuoni wa fiqhi wa Shia kutoka Qatif. Imeripotiwa kwamba hukumu ya kifo dhidi yake ilitolewa na Mufti Mkuu wa Saudi Arabia kwa sababu ya kuandika kitabu hicho.[66]
  • Risala fi Iman Abi Talib, kitabu kilichotokana na Al-Ghadir ya Allama al-Amini. Kitabu hiki kilichapishwa mjini Karbala mwaka 1442 Hijria na Ataba ya Husseini.[67]
  • Muniyat al-Raghib fi Iman Abi Talib, kilichoandikwa na Muhammad Rida Tabasi Najafi. Kitabu hiki kilichapishwa na Ataba ya Husseini mjini Karbala mwaka 1442 Hijria.[68]
  • Irshad al-Harib min Sihhat Iman al-Aqarib, kilichoandikwa na Hashim bin Yahya al-Hasani al-San'ani, mwanazuoni wa Shia Zaidiyya wa karne ya kumi na mbili Hijria. Kitabu hiki kilichapishwa na Ataba ya Husseini mwaka 1442 Hijria.[69]

Vitabu vya Sunni

Kitabu Asna al-Matalib fi Najat Abi Talib, kilichoandikwa na Ahmad Zayni Dahlan, mwanazuoni wa madhehebu ya Shafi'i.
  • Asna al-Matalib fi Najat Abi Talib, kilichoandikwa na Ahmad Zayni Dahlan (1816–1886), mwanazuoni wa fiqhi wa madhehebu ya Shafi'i na Mufti wa Makka.[70]
  • Sahwat al-Talib fi Radd al-Shubuhat an Abi Talib, kilichoandikwa na Imad Abd al-Karim Surur, mwanazuoni wa madhehebu ya Shafi'i.[71]
  • Bughyat al-Talib li-Iman Abi Talib, kilichoandikwa na Muhammad bin Abd al-Rasul al-Barzanji (aliyefariki mwaka 1103 Hijria), mwanazuoni wa madhehebu ya Shafi'i. Kitabu hiki kilichapishwa na Ataba ya Husseini mwaka 1438 Hijria.[72]

Makala zinazohusiana

Rejea

  1. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 101.
  2. ↑ Sheikh Tusi, Al-Tibyan, Dar Ihya' al-Turath al-Arabi, juz. 8, uk. 164; Tabataba'i, Al-Mizan fi Tafsir al-Qur'an, 1393 Hijria, juz. 9, uk. 405–406.
  3. ↑ Tabasi Najafi, Muniyat al-Raghib, 1442 Hijria, uk. 161.
  4. ↑ Ibn Abi al-Hadid, Sharh Nahj al-Balagha, 1414 Hijria, juz. 14, uk. 65–66.
  5. ↑ Muruji Tabasi, «اثبات ایمان ابوطالب(ع) در سخنان عالمان اهل‌سنت از سده دوم تا پانزدهم», uk. 119–120.
  6. ↑ Tazama: Muruji Tabasi, «اثبات ایمان ابوطالب(ع) در سخنان عالمان اهل‌سنت از سده دوم تا پانزدهم».
  7. ↑ Ibn Abi al-Hadid, Sharh Nahj al-Balagha, 1414 Hijria, juz. 14, uk. 66.
  8. ↑ Zayni Dahlan, Asna al-Matalib, 1428 Hijria, uk. 31.
  9. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 101.
  10. ↑ Al-Majlisi, Mir'at al-Uqul, 1404 Hijria, juz. 5, uk. 235.
  11. ↑ Qurashi, Tafsir Ahsan al-Hadith, 1391 Shamsia, juz. 3, uk. 203; Murtadhawi, «بررسی روایات ضحضاح», uk. 166–171.
  12. ↑ Al-Saqqaf, «مقدمه», 1428 Hijria, uk. 17.
  13. ↑ Tazama: Ibn Hajar al-Asqalani, Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba, 1415 Hijria, juz. 1, uk. 384.
  14. ↑ Hidayatpanah, «نقدی بر رویکرد صحابه‌نگاران به حضرت ابوطالب(ع) با تکیه بر ابن‌حجر و کتاب الاصابة», uk. 90–91.
  15. ↑ Amili, Al-Sahih min Sirat al-Nabi al-A'azam, 1426 Hijria, juz. 4, uk. 24.
  16. ↑ Amili, Al-Sahih min Sirat al-Nabi al-A'azam, 1426 Hijria, juz. 4, uk. 24.
  17. ↑ Ibn al-Hijja al-Hamawi, Thamarat al-Awraq, Maktabat al-Jumhuriyya al-Arabiyya, juz. 2, uk. 14; Diyarbakri, Tarikh al-Khamis, Dar Sadir, juz. 1, uk. 300; Halabi, Al-Sira al-Halabiyya, 1427 Hijria, juz. 1, uk. 497.
  18. ↑ Fattal Nishapuri, Rawdat al-Wa'izin, 1375 Shamsia, juz. 1, uk. 81.
  19. ↑ Ibn Abi al-Hadid, Sharh Nahj al-Balagha, 1414 Hijria, juz. 14, uk. 81–82.
  20. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 102.
  21. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 102.
  22. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 103.
  23. ↑ Amili, Al-Sahih min Sirat al-Nabi al-A'azam, 1426 Hijria, juz. 4, uk. 17.
  24. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 102–103.
  25. ↑ Sheikh Tusi, Al-Amali, 1414 Hijria, uk. 305.
  26. ↑ Allama al-Majlisi, Bihar al-Anwar, 1403 Hijria, juz. 35, uk. 156–157.
  27. ↑ Kulayni, Al-Kafi, 1407 Hijria, juz. 1, uk. 446.
  28. ↑ Karajaki, Kanz al-Fawa'id, 1410 Hijria, juz. 1, uk. 183.
  29. ↑ Karajaki, Kanz al-Fawa'id, 1410 Hijria, juz. 1, uk. 182–183.
  30. ↑ Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 7, uk. 518–538.
  31. ↑ Tazama: Tabasi Najafi, Muniyat al-Raghib, 1442 Hijria, uk. 29–38.
  32. ↑ Amili, Al-Sahih min Sirat al-Nabi al-A'azam, 1426 Hijria, juz. 4, uk. 10.
  33. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 101.
  34. ↑ Ibn Hisham, Al-Sira al-Nabawiyya, Dar al-Ma'rifa, juz. 1, uk. 266–267.
  35. ↑ Kulayni, Al-Kafi, 1407 Hijria, juz. 1, uk. 449.
  36. ↑ Ibn Abi al-Hadid, Sharh Nahj al-Balagha, 1414 Hijria, juz. 13, uk. 272.
  37. ↑ Ibn Hisham, Al-Sira al-Nabawiyya, Dar al-Ma'rifa, juz. 1, uk. 247; Ibn Hajar al-Asqalani, Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba, 1415 Hijria, juz. 7, uk. 198.
  38. ↑ Ibn al-Athir, Usud al-Ghaba, 1409 Hijria, juz. 1, uk. 341; Ibn Hajar al-Asqalani, Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba, 1415 Hijria, juz. 7, uk. 198.
  39. ↑ Amili, Al-Sahih min Sirat al-Nabi al-A'azam, 1426 Hijria, juz. 4, uk. 11.
  40. ↑ Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 7, uk. 460.
  41. ↑ Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 7, uk. 446–460.
  42. ↑ Allama al-Majlisi, Bihar al-Anwar, 1403 Hijria, juz. 35, uk. 157.
  43. ↑ Ibn Abi al-Hadid, Sharh Nahj al-Balagha, 1414 Hijria, juz. 1, uk. 14.
  44. ↑ Murtadhawi, «بررسی روایات ضحضاح», uk. 160.
  45. ↑ Sabiq, Fiqh al-Sunna, 1397 Hijria, juz. 2, uk. 239.
  46. ↑ Ibn al-Mundhir, Al-Ishraf ala Madhahib al-Ulama, 1425 Hijria, juz. 5, uk. 252.
  47. ↑ Murtadhawi, «بررسی روایات ضحضاح», uk. 160.
  48. ↑ Baladhuri, Ansab al-Ashraf, 1394 Hijria, juz. 2, uk. 35.
  49. ↑ Al-Bukhari, Sahih al-Bukhari, 1422 Hijria, juz. 5, uk. 52; juz. 8, uk. 46 na 116; Muslim bin al-Hajjaj, Sahih Muslim, Dar Ihya' al-Turath al-Arabi, juz. 1, uk. 194–195.
  50. ↑ Faker Meybodi, «کنکاشی در حدیث ضحضاح از نگاه فریقین», uk. 395.
  51. ↑ Kwa mfano, tazama: Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 8, uk. 38; al-Khunayzi, Abu Talib Mu'min Quraysh, 1425 Hijria, uk. 378–387.
  52. ↑ Kwa mfano, aya ya 162 ya Suratu al-Baqara, aya ya 88 ya Suratu Ali Imran na aya ya 85 ya Suratu al-Nahl.
  53. ↑ Kwa mfano, tazama: Ibn Hanbal, Al-Musnad, 1416 Hijria, juz. 6, uk. 483; Ibn Hibban, Al-Sahih, 1414 Hijria, juz. 1, uk. 442.
  54. ↑ Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 8, uk. 38–42.
  55. ↑ Musawi, Al-Hujja ala al-Dhahib, 1410 Hijria, uk. 82–85.
  56. ↑ Al-Shawkani, Fath al-Qadir, 1414 Hijria, juz. 4, uk. 206.
  57. ↑ Ibn Atiyya, Al-Muharrar al-Wajiz fi Tafsir al-Kitab al-Aziz, 1422 Hijria, juz. 4, uk. 292–293.
  58. ↑ Al-Wahidi, Al-Wajiz fi Tafsir al-Qur'an al-Aziz, 1415 Hijria, juz. 1, uk. 483–484.
  59. ↑ Kwa mfano, tazama: al-Zamakhshari, Al-Kashshaf, 1407 Hijria, juz. 2, uk. 315; Ibn Ashur, Al-Tahrir wa al-Tanwir, Mu'assasat al-Tarikh, juz. 10, uk. 214–215.
  60. ↑ Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 8, uk. 19.
  61. ↑ Allama al-Amini, Al-Ghadir, 1416 Hijria, juz. 8, uk. 23–24.
  62. ↑ Ibn Hanbal, Al-Musnad, 1416 Hijria, juz. 1, uk. 499; al-Tirmidhi, Sunan al-Tirmidhi, 1395 Hijria, juz. 5, uk. 281.
  63. ↑ Al-Najashi, Rijal al-Najashi, 1418 Hijria, uk. 87, 95, 186 na 265.
  64. ↑ Tabataba'i, «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)», uk. 101.
  65. ↑ Bahr al-Ulum, «مقدمه», 1410 Hijria, uk. 28.
  66. ↑ Ibrahim, «الوهابية تسوّق القرضاوي مكفراتياً ...», tovuti ya Al-Akhbar.
  67. ↑ Majma' al-Imam al-Husayn al-Ilmi, «مقدمه», uk. 5.
  68. ↑ Tabasi Najafi, Muniyat al-Raghib, 1442 Hijria, ukurasa wa taarifa za uchapishaji wa kitabu.
  69. ↑ Al-Hasani al-San'ani, Irshad al-Harib, 1442 Hijria, ukurasa wa taarifa za uchapishaji wa kitabu.
  70. ↑ Zayni Dahlan, Asna al-Matalib, 1428 Hijria, ukurasa wa taarifa za uchapishaji wa kitabu.
  71. ↑ Surur, Sahwat al-Talib, 1426 Hijria, ukurasa wa taarifa za uchapishaji wa kitabu.
  72. ↑ Al-Barzanji, Bughyat al-Talib, 1438 Hijria, ukurasa wa taarifa za uchapishaji wa kitabu.

Vyanzo

  • Qur'ani Tukufu.
  • Ibrahim, Fuad. «الوهابية تسوّق القرضاوي مكفراتياً: الطائفية تفغر فاهها من نجد» (Tafsiri: “Wahhabi wanamtangaza al-Qaradawi kama mwenye kuwakufurisha wengine: Ushabiki wa kimadhehebu wafungua kinywa chake kutoka Najd”). Al-Akhbar. Tarehe ya kuchapishwa: 29 Januari 2016. Tarehe ya kutembelea: 11 Oktoba 2026.
  • Ibn Abi al-Hadid, Abd al-Hamid bin Hibat Allah. Sharh Nahj al-Balagha li-Ibn Abi al-Hadid. Qum: Maktaba ya Umma ya Ayatullah Mar'ashi Najafi, 1404 Hijria.
  • Ibn al-Athir, Ali bin Abi al-Karam. Usud al-Ghaba. Beirut: Dar al-Fikr, 1409 Hijria.
  • Ibn al-Hijja al-Hamawi, Abu Bakr bin Ali. Thamarat al-Awraq fi al-Muhadarat. Misri: Maktabat al-Jumhuriyya al-Arabiyya, bila tarehe.
  • Ibn Hibban, Muhammad. Al-Sahih. Beirut: Mu'assasat al-Risala, 1414 Hijria.
  • Ibn Hajar al-Asqalani, Ahmad bin Ali. Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1415 Hijria.
  • Ibn Hanbal, Ahmad bin Muhammad. Musnad Ahmad bin Hanbal. Cairo: Dar al-Hadith, 1416 Hijria.
  • Ibn Ashur, Muhammad bin Tahir. Al-Tahrir wa al-Tanwir. Beirut: Mu'assasat al-Tarikh, bila tarehe.
  • Ibn Atiyya, Abd al-Haqq bin Ghalib. Al-Muharrar al-Wajiz fi Tafsir al-Kitab al-Aziz. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1422 Hijria.
  • Ibn al-Mundhir, Muhammad bin Ibrahim. Al-Ishraf ala Madhahib al-Ulama. Falme za Kiarabu: Maktabat Makkah al-Thaqafiyya, 1425 Hijria.
  • Ibn Hisham, Abd al-Malik. Al-Sira al-Nabawiyya. Beirut: Dar al-Ma'rifa, bila tarehe.
  • Al-Hasani al-San'ani, Hashim bin Yahya. Irshad al-Harib min Sihhat Iman al-Aqarib. Karbala: Ataba ya Husseini Tukufu, 1442 Hijria.
  • Bahr al-Ulum, Muhammad. «مقدمه» (Utangulizi), katika Iman Abi Talib (Al-Hujja ala al-Dhahib ila Takfir Abi Talib), kilichoandikwa na Fakhar bin Ma'd al-Musawi. Qum: Dar Sayyid al-Shuhada, 1410 Hijria.
  • Al-Bukhari, Muhammad bin Ismail. Sahih al-Bukhari. Beirut: Dar Tawq al-Najat, 1422 Hijria.
  • Al-Barzanji, Muhammad bin Rasul. Bughyat al-Talib li-Iman Abi Talib. Karbala: Ataba ya Husseini Tukufu, 1438 Hijria.
  • Baladhuri, Ahmad bin Yahya. Ansab al-Ashraf. Utafiti na maelezo: Sayyid Muhammad Baqir Mahmudi. Beirut: Mu'assasat al-A'lami lil-Matbu'at, 1394 Hijria/1974.
  • Al-Tirmidhi, Muhammad bin Isa. Sunan al-Tirmidhi. Misri: Sharikat Maktaba wa Matba'at Mustafa al-Babi al-Halabi, 1395 Hijria.
  • Halabi, Ali bin Ibrahim. Al-Sira al-Halabiyya. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1427 Hijria.
  • Al-Khunayzi, Abdullah bin Ali. Abu Talib Mu'min Quraysh. Qum: Dar al-Ghadir, 1425 Hijria.
  • Diyarbakri, Husayn bin Muhammad. Tarikh al-Khamis fi Ahwal Anfas Nafis. Beirut: Dar Sadir, bila tarehe.
  • Al-Zamakhshari, Mahmud. Al-Kashshaf an Ghawamid al-Tanzil. Beirut: Dar al-Kitab al-Arabi, 1407 Hijria.
  • Zayni Dahlan, Ahmad. Asna al-Matalib fi Ithbat Iman Abi Talib. Amman: Dar al-Imam al-Nawawi, 1428 Hijria.
  • Sabiq, Sayyid. Fiqh al-Sunna. Beirut: Dar al-Kitab al-Arabi, 1397 Hijria.
  • Surur, Imad Abd al-Karim. Sahwat al-Talib fi Radd al-Shubuhat an Abi Talib. Bila mahali pa uchapishaji na bila jina la mchapishaji, 1426 Hijria.
  • Al-Saqqaf, Hasan bin Ali. «مقدمه» (Utangulizi), katika Asna al-Matalib fi Ithbat Iman Abi Talib, kilichoandikwa na Ahmad Zayni Dahlan. Amman: Dar al-Imam al-Nawawi, 1428 Hijria.
  • Al-Shawkani, Muhammad bin Ali. Fath al-Qadir. Damascus: Dar Ibn Kathir, 1414 Hijria.
  • Sheikh Tusi, Muhammad bin Hasan. Al-Amali. Qum: Dar al-Thaqafa, 1414 Hijria.
  • Sheikh Tusi, Muhammad bin Hasan. Al-Tibyan fi Tafsir al-Qur'an. Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi, bila tarehe.
  • Sheikh al-Mufid, Muhammad bin Nu'man. Iman Abi Talib. Qum: Kongamano la Kimataifa la Miaka Elfu Moja ya Sheikh al-Mufid, 1413 Hijria.
  • Tabataba'i, Sayyid Muhammad Kazim. «بایسته پژوهشی در مورد حضرت ابوطالب(ع)» (Tafsiri: “Mahitaji ya utafiti kuhusu Abu Talib”). Majallat Mutala'at Qur'an wa Hadith Safina, toleo la 49, majira ya baridi 1394 Shamsia.
  • Tabataba'i, Muhammad Husayn. Al-Mizan fi Tafsir al-Qur'an. Beirut: Mu'assasat al-A'lami lil-Matbu'at, 1393 Hijria.
  • Tabasi Najafi, Muhammad Rida. Muniyat al-Raghib fi Iman Abi Talib. Karbala: Ataba ya Husseini Tukufu, 1442 Hijria.
  • Amili, Ja'far Murtadha. Al-Sahih min Sirat al-Nabi al-A'azam. Qum: Dar al-Hadith, 1426 Hijria.
  • Allama al-Amini, Abd al-Husayn. Al-Ghadir. Qum: Markaz al-Ghadir lil-Dirasat al-Islamiyya, 1416 Hijria.
  • Allama al-Majlisi, Muhammad Baqir bin Muhammad Taqi. Bihar al-Anwar al-Jami'a li-Durar Akhbar al-A'imma al-Athar. Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi, 1403 Hijria.
  • Faker Meybodi, Muhammad. «کنکاشی در حدیث ضحضاح از نگاه فریقین» (Tafsiri: “Uchunguzi wa Hadithi ya Dhahdhah kwa mitazamo ya pande mbili”). Pazhuhishnama Ulum Hadith Tatbiqi, toleo la 14, majira ya machipuko na kiangazi 1400 Shamsia.
  • Fattal Nishapuri, Muhammad bin Ahmad. Rawdat al-Wa'izin wa Basirat al-Mutta'izin. Qum: Intisharat Razi, 1375 Shamsia.
  • Qurashi, Sayyid Ali Akbar. Tafsir Ahsan al-Hadith. Qum: Daftar Nashr Navid Islam, 1391 Shamsia.
  • Karajaki, Muhammad bin Ali. Kanz al-Fawa'id. Qum: Dar al-Dhakhair, 1410 Hijria.
  • Kulayni, Muhammad bin Ya'qub. Al-Kafi. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya, 1407 Hijria.
  • Al-Majlisi, Muhammad Baqir. Mir'at al-Uqul fi Sharh Akhbar Al al-Rasul. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya, 1404 Hijria.
  • Majma' al-Imam al-Husayn al-Ilmi. «مقدمه» (Utangulizi), katika Risala fi Iman Abi Talib, kilichoandikwa na Abd al-Husayn al-Amini. Karbala: Ataba ya Husseini Tukufu, 1442 Hijria.
  • Murtadhawi, Muhammad. «بررسی روایات ضحضاح» (Tafsiri: “Uchunguzi wa riwaya za Dhahdhah”). Majallat Ulum Qur'an wa Hadith, toleo la 83, majira ya vuli na baridi 1388 Shamsia.
  • Muruji Tabasi, Muhammad Ali. «اثبات ایمان ابوطالب(ع) در سخنان عالمان اهل‌سنت از سده دوم تا پانزدهم» (Tafsiri: “Uthibitisho wa imani ya Abu Talib katika kauli za wanazuoni wa Sunni kuanzia karne ya pili hadi ya kumi na tano”). Daneshha wa Amuzha-ye Qur'an wa Hadith, toleo la 18, majira ya vuli 1401 Shamsia.
  • Muslim bin al-Hajjaj. Sahih Muslim. Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi, bila tarehe.
  • Musawi, Fakhar bin Ma'd. Al-Hujja ala al-Dhahib ila Takfir Abi Talib. Qum: Sayyid al-Shuhada, 1410 Hijria.
  • Al-Najashi, Ahmad bin Ali. Rijal al-Najashi. Qum: Daftar Intisharat Islami, 1418 Hijria.
  • Al-Wahidi, Ali bin Ahmad. Al-Wajiz fi Tafsir al-Qur'an al-Aziz. Beirut: Dar al-Qalam, 1415 Hijria.
  • Hidayatpanah, Muhammad Rida. «نقدی بر رویکرد صحابه‌نگاران به حضرت ابوطالب(ع) با تکیه بر ابن‌حجر و کتاب الاصابة» (Tafsiri: “Uhakiki wa mtazamo wa waandishi wa wasifu wa Maswahaba kuhusu Abu Talib kwa kutegemea Ibn Hajar na kitabu Al-Isaba”). Mutala'at Qur'an wa Hadith Safina, toleo la 49, majira ya baridi 1394 Shamsia.

Viungo vya nje

نکات جالبی از تاریخ اسلام/ اخلاص و ایمان ابوطالب (Mambo ya kuvutia katika historia ya Uislamu: Ikhlasi na imani ya Abu Talib) نکات جالبی از تاریخ اسلام/ مرگ ابوطالب (Mambo ya kuvutia katika historia ya Uislamu: Kifo cha Abu Talib) «اعتبارسنجی روایات تفسیری فریقین درباره ایمان ابوطالب» (Tathmini ya uaminifu wa riwaya za tafsiri za pande mbili kuhusu imani ya Abu Talib) ایمان والدین پیامبر و ابوطالب در نگاه شیعه و اهل سنت (Imani ya wazazi wa Mtume na Abu Talib kwa mtazamo wa Shia na Sunni)

Rudishwa kutoka "https://sw.wikishia.net/w/index.php?title=Imani_ya_Abu_Talib&oldid=20810"