Mkopo:Tawqiat za Imamu Mahdi (a.s)
Tawqi'i za Imamu Mahdi (a.s) ni barua na maandishi yanayohusishwa na Imamu Mahdi (a.s), Imamu wa kumi na mbili wa Shia, yaliyotolewa katika kipindi cha Ghaiba Ndogo kwa kujibu maswali ya Waislamu wa Shia. Katika vyanzo vya Hadithi, takribani Tawqi’ (tawqi'i) 100 za Imamu Mahdi zimeripotiwa kuhusu masuala ya fiqhi, itikadi na mada nyingine. Tawqi'i hizo ziliandikwa kwa mwandiko wa Imamu Mahdi (a.s) au kwa maelekezo yake kwa Manaibu Wanne. Wanazuoni wa fiqhi wa Shia wamezitumia baadhi ya tawqi'i hizi katika kubainisha Hukumu za kisheria.
Tukirejea kitabu cha Al-Ghaibah cha Sheikh Tusi na Kamal al-Din cha Sheikh Saduq, tutakuta kwamba tawqi'i zimekusanywa na kutengewa sehemu maalumu vitabuni humo. Pia, kuna vitabu maalumu vilivyoandikwa kuhusu tawqi'i za Imamu Mahdi.
Maana ya Tawqi'i
Watangazie watu kwamba tunajitenga na Shalmaghani, kama tulivyojitenga kabla yake na watu wengine walio mfano wake, wakiwemo Shari‘i, Numairi, Hilali na Bilali.
Tusi, Kitab al-Ghaibah, uk. 411.
Barua na maandishi ya Maimamu wa Shia huitwa tawqi'i.[1] Katika kipindi cha Ghaiba Ndogo, barua za Waislamu wa Shia zilizoelekezwa kwa Imamu Mahdi (a.s), pamoja na majibu yake, zilipitishwa kupitia Manaibu Wanne.[2]
Mwandiko wa Tawqi'i
Baadhi ya tawqi'i za Imamu Mahdi (a.s) ziliandikwa kwa mwandiko wake mwenyewe, ilhali nyingine ziliandikwa na Manaibu Wanne kwa kufuata maelekezo yake. Kwa mujibu wa taarifa za kihistoria, baadhi ya tawqi'i zilikuwa na alama ya muhuri wa Imamu Mahdi (a.s).[3] Katika baadhi ya barua, Imamu alieleza mwishoni mwa maandishi kwamba alikuwa ameziandika kwa mwandiko wake mwenyewe.[4] Abdullah bin Ja‘far Himyari amenukuliwa akisema:
Abu Amr (naibu wa kwanza wa Imamu Mahdi) alipofariki, tulipokea barua zilizotangaza kuwa Abu Ja‘far (naibu wa pili wa Imamu Mahdi) ndiye aliyekuwa amechukua nafasi yake. Barua hizo zilikuwa kwa mwandiko uleule ambao tulikuwa tukiutambua kutokana na mawasiliano yetu ya awali.[5]
Tusi, Al-Ghaibah, uk. 362.
Pia, kuna tawqi'i ya Imamu Mahdi (a.s) iliyoandikwa na Ahmad bin Ibrahim Nawbakhti kwa kufuata maelekezo ya Hussein bin Ruh Nawbakhti, naibu wa tatu wa Imamu Mahdi.[6]
Matumizi mengine ya neno Tawqi'i
Neno tawqi'i pia limetumika kurejelea kauli za Imamu wa kumi na mbili, ambazo hazikuandikwa;[7] kwa mfano, Sheikh Saduq aliweka baadhi ya kauli za Imamu Mahdi (a.s) katika sehemu ya tawqi'i.[8]
Vilevile, baadhi ya kauli za Manaibu Wanne zimejumuishwa katika tawqi'i, zikiwemo taarifa zao kuhusu mambo ya ghaibu na maoni yao juu ya masuala ya dini.[9] Imependekezwa kwamba sababu ya kufanya hivyo huenda inahusiana na kauli hii ya Hussein bin Ruh Nawbakhti kuhusu yeye mwenyewe[10]: “Katika masuala ya dini, yeye hazungumzi kwa maoni yake mwenyewe; bali yote anayosema ameyasikia kutoka kwa Asili (Imamu Mahdi (a.s)).”[11]
Idadi ya Tawqi'i
Utasalia na siku sita tu kabla ya kufariki; kwa hiyo, jiandae. Usimwombe mtu yeyote akurithi katika nafasi yako, kwa sababu Ghaiba ya Pili (kamili) imeanza. Mimi sitaonekana tena isipokuwa kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Kudhihria kwangu kutatokea baada ya muda mrefu kupita, nyoyo kuwa ngumu na dunia kujawa na dhuluma na uonevu. Hivi karibuni baadhi ya wafuasi wangu watakuja na kudai kuwa wameniona. Fahamuni kwamba yeyote atakayesema ameniona kabla ya Kutoka kwa Sufyani na Sauti, ni mwongo na mzushi.
Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 516.
Katika vyanzo vya Hadithi, kuna takribani tawqi'i 100 zinazohusishwa na Imamu Mahdi (a.s).[12] Nyingi kati yake zinahusu kipindi cha Ghaiba Ndogo, na zimenukuliwa katika kitabu cha Kamal al-Din cha Sheikh Saduq na Al-Ghaibah cha Sheikh Tusi. Kuna idadi ya tawqi'i 49 na dua moja zilizoorodheshwa kwenye sehemu inayohusiana na tawqi'i iliyoko kwenye kitabu cha Kamal al-Din. Katika kitabu Al-Ghaibah, kwa upande mwingine, zimenukuliwa tawqi'i 43 na riwaya; riwaya 12 kati ya hizo pia zimo katika Kamal al-Din ya Sheikh Saduq.[13]
Katika kitabu Al-Ihtijaj, kilichoandikwa katika karne ya sita Hijria, pia zimenukuliwa tawqi'i mbili za Imamu Mahdi (a.s) zilizoelekezwa kwa Sheikh Mufid, aliyefariki mwaka 413 Hijria. Tawqi'i hizi zinahusishwa na kipindi cha Ghaiba Kubwa.[14] Ayatullah Khui alitilia shaka uaminifu wa tawqi'i hizo. Kwa mujibu wake, wapokezi waliokuwa kati ya Imamu Mahdi na Sheikh Mufid, na kati ya Sheikh Mufid na Tabarsi, hawajulikani.[15]
Jambo jingine ni kwamba tawqi'i hizo hazikutajwa katika maandishi ya Sheikh Mufid wala katika Al-Ghaibah ya Sheikh Tusi, aliyekuwa mwanafunzi wa Sheikh Mufid, ingawa vitabu hivyo vilijadili suala la ghaiba. Vilevile, kitabu Al-Ihtijaj, kilichoandikwa zaidi ya karne moja baada ya kifo cha Sheikh Mufid, hakikutaja mlolongo wa wapokezi wa tawqi'i hizo mbili.[16] Hata hivyo, kwa kutegemea sentensi ya mwisho ya tawqi'i—“liweke jambo hilo kuwa siri isiyojulikana na mtu yeyote”[17]—baadhi ya watafiti wamependekeza kwamba Sheikh Mufid aliificha barua hiyo, hivyo Sheikh Tusi hakuiweza kuipata.[18]
Mada za Tawqi'i
Tawqi'i zinazohusishwa na Imamu Mahdi (a.s) zinahusu mada mbalimbali, zikiwemo itikadi, fiqhi, kuteua na kuwaondoa mawakala, kupokea mali za kidini, kukanusha madai ya uongo ya unaibu, na kujibu maombi binafsi ya Waislamu wa Shia.[19] Katika Danishnama Imamu Mahdi, tawqi'i zimegawanywa katika makundi manne makuu: masuala ya itikadi, hukumu za fiqhi, karama na dua, pamoja na mada nyingine mbalimbali.[20]
وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِم؛
Ama kuhusu matukio yanayojitokeza, warejeeni wapokezi wa Hadithi zetu, kwani wao ni hoja yangu kwenu, nami ni hoja ya Mwenyezi Mungu kwao.
Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 484.
Masuala ya itikadi
Baadhi ya tawqi'i za Imamu Mahdi (a.s) zilijibu maswali ya kiitikadi kuhusu sifa za Mwenyezi Mungu, utume na uimamu. Katika kujibu maswali kuhusu uimamu, Imamu Mahdi alisisitiza kwamba dunia haijawahi kukosa hoja ya Mwenyezi Mungu na kwamba desturi hiyo ya Mungu itaendelea hadi Siku ya Kiyama. Pia alieleza wajibu wa Imamu wa kumtaja Imamu atakayemfuata, akabainisha kwamba Imamu Hassan Askari (a.s) ndiye aliyemtambulisha kuwa Imamu. Alitetea msingi wa uimamu na uimamu wake mwenyewe dhidi ya Ja‘far al-Kadhdhab, na akawakataza Waislamu wa Shia kupanga muda wa kudhihiri kwake, kumtambulisha, kubainisha mahali alipo au kumtafuta.[21]
Kukanusha madai ya uongo ya unaibu
Sehemu ya tawqi'i zilizotolewa na Imamu Mahdi (a.s) ililenga kukanusha au kulaani watu waliodai kwa uongo kuwa manaibu wake. Miongoni mwao ni tawqi'i iliyomlaani Abu Muhammad Hassan Shari‘i, ambaye ametajwa kuwa mtu wa kwanza kudai kuwasiliana na Imamu katika kipindi cha Ghaiba Ndogo.[22]
Masuala ya fiqhi
Sehemu ya tawqi'i inajumuisha majibu kwa maswali ya fiqhi. Maswali hayo yalihusu twahara, swala, saumu, Hija, ushahidi, hukumu za mahakama, wakfu, miamala, khumsi, sadaka, ndoa, vileo, kuzuru makaburi ya Maimamu (a.s) na mada nyinginezo.[23]
Karama na dua
Baadhi ya tawqi'i zinahusu karama zinazohusishwa na Imamu Mahdi (a.s). Humo mna dua za Imamu zilizotolewa kwa kujibu maombi ya Waislamu wa Shia, pamoja na taarifa zake kuhusu baadhi ya haki za kifedha zilizofichika na mambo mengine ya siri.[24] Sehemu hii ya tawqi'i pia imetumiwa kutoa hoja kuhusu uhalali wa Imamu Mahdi (a.s) na uimamu wake.[25]
Uaminifu wa Tawqi'i za Imamu Mahdi
Mafakihi wa Shia wamezitumia tawqi'i hizi katika matukio mbalimbali ili kubainisha hukumu za kisharia.[26] Kwa mfano, kwa kutegemea tawqi'i ya Imamu Mahdi iliyojibu swali la Muhammad bin Abdullah Himyari kuhusu hukumu ya kuswali karibu na makaburi ya Maimamu, baadhi ya mafakihi wa Shia wamehukumu kuwa ni haramu au makruh kuswali mahali palipo mbele ya kaburi kiasi kwamba mwenye kuswali anakuwa amelipa mgongo kaburi.[27]
Vilevile, katika tawqi'i ya Amma al-Hawadith al-Waqi‘ah, Imamu Mahdi amesema kwamba katika matukio yanayowakabili watu wanapaswa kurejea kwa wapokezi wa Hadithi zetu[28]. Tawqi'i hii imetumiwa kutoa hoja ya kuunga mkono nadharia ya Wilayat al-Faqih. Imamu Khomeini, akitegemea tawqi'i hiyo hiyo, alieleza kuwa mambo yote ya jamii yanapaswa kukabidhiwa kwa mafakihi.[29]
Tunamfahamu yeye (Hussein bin Ruh). Mwenyezi Mungu amjaalie atambue kila lililo jema na linalomridhisha, na amfurahishe kwa fadhila Zake. Tumeisoma barua yake na tuna imani naye. Ana nafasi kwetu inayomletea heshima na furaha. Mwenyezi Mungu azidishe ihsani Yake kwake.
Tusi, Al-Ghaibah, uk. 372.
Vyanzo muhimu vya Tawqi'i
Kwa mujibu wa Danishnama Imamu Mahdi, vyanzo muhimu zaidi vya tawqi'i za Imamu Mahdi (a.s) ni Kamal al-Din cha Sheikh Saduq na Al-Ghaibah cha Sheikh Tusi.[30] Kila kimojawapo kina sehemu maalumu inayohusu tawqi'i zake.[31]
Tawqi'i zimeripotiwa pia katika vyanzo vingine vya Hadithi, vikiwemo Al-Kafi, Al-Ihtijaj, Ma‘adin al-Hikmah, Bihar al-Anwar na Makatib al-A’immah.[32] Taarifa zake pia zinapatikana katika vitabu vinavyozungumzia mawakala na Manaibu Wanne, kama Akhbar al-Wukala’ al-Arba‘ah cha Ahmad bin Muhammad Ayyash, aliyefariki mwaka 401 Hijria.[33]
Vitabu vilivyoandikwa mahsusi kuhusu Tawqi'i
Pia, kuna vitabu vilivyoandikwa mahsusi kuhusu Tawqi'i za Imamu Mahdi, ambavyo kwa kiasi kikubwa vinalenga kukusanya Tawqi'i hizo:
- Qurb al-Asnad ila Sahib al-Amr, kilichoandikwa na Abdullah bin Ja‘far Himyari, mmoja wa wanazuoni mashuhuri wa Qum, katika nusu ya pili ya karne ya tatu Hijria.
- Tawqi‘at al-Muqaddasah, kilichoandikwa na Ja‘far Wijdani.
- Majmu‘at Sukhanan wa Tawqi‘at wa Ad‘iyah Hazrat Baqiyatullah, kilichoandikwa na Khadimi Shirazi.[34]
- Mawsu‘at Tawqi‘at al-Imam al-Mahdi, kilichoandikwa na Muhammad Taqi Akbarnajjad. Qum: Masjid Jamkaran, 1427 Hijria.
- Tawqi‘at al-Nahiyah al-Muqaddasah, kilichoandikwa na Allama Majlisi.
Rejea
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 115.
- ↑ Tazama Tusi, Al-Ghaibah, uk. 356.
- ↑ Kulayni, Al-Kafi, juz. 7, uk. 163.
- ↑ Kashi, Rijal al-Kashi, uk. 513, 551.
- ↑ Tusi, Al-Ghaibah, uk. 362.
- ↑ Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 508–509.
- ↑ Shabiri, «توقیع», uk. 577.
- ↑ Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 505.
- ↑ Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 502–504; Tusi, Al-Ghaibah, uk. 294, 298, 307–308, 321.
- ↑ Shabiri, «توقیع», uk. 577.
- ↑ Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 508–509.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 117.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 117, tanbihi ya 2.
- ↑ Tabarsi, Al-Ihtijaj, juz. 2, uk. 497–500.
- ↑ Khui, Mu‘jam Rijal al-Hadith, juz. 18, uk. 220.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 445.
- ↑ Tabarsi, Al-Ihtijaj, juz. 2, uk. 499.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 445.
- ↑ Shabiri, «توقیع», uk. 582.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 117–120.
- ↑ Kwa tawqi'i hizi, tazama Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 130–165.
- ↑ Tusi, Al-Ghaibah, juz. 1, uk. 397.
- ↑ Kwa tawqi'i hizi, tazama Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 180–239.
- ↑ Kwa tawqi'i hizi, tazama Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 322–425.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 119.
- ↑ Kwa mifano, tazama Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 255–320.
- ↑ Amili, Miftah al-Karamah, juz. 6, uk. 212–214.
- ↑ Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 484.
- ↑ Khomeini, Kitab al-Bay‘, juz. 2, uk. 635; Khomeini, Wilayat Faqih, uk. 78–82.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 124.
- ↑ Saduq, Kamal al-Din, juz. 2, uk. 482–532; Tusi, Al-Ghaibah, kuanzia uk. 281.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 124.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 123.
- ↑ Muhammadi Ray-Shahri, Danishnama Imamu Mahdi, juz. 4, uk. 122–124.
Vyanzo
- Amili, Sayyid Jawad bin Muhammad. Miftah al-Karamah fi Sharh al-Qawa‘id al-‘Allamah. Uhariri: Muhammad Baqir Khalisi. Qum: Daftar Intisharat Islami, 1419 Hijria.
- Kashi, Muhammad bin Umar. Rijal al-Kashi (Ikhtiyar Ma‘rifat al-Rijal). Uhariri: Muhammad bin Hassan Tusi na Hassan Mustafawi. Mashhad: Mu’assasat Nashr Danishgah Mashhad, 1409 Hijria.
- Khomeini, Sayyid Ruhullah. Kitab al-Bay‘. Qum: Intisharat Ismailiyan, 1363 Shamsia/1984–1985 Miladia.
- Khomeini, Sayyid Ruhullah. Wilayat Faqih. Tehran: Mu’assasat Tanzim wa Nashr Athar Imamu Khomeini, 1373 Shamsia/1994–1995 Miladia.
- Khui, Sayyid Abulqasim. Mu‘jam Rijal al-Hadith. Qum: Markaz Nashr al-Thaqafah al-Islamiyyah fi al-‘Alam, 1372 Shamsia/1993–1994 Miladia.
- Kulayni, Muhammad bin Ya‘qub. Al-Kafi. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya, 1407 Hijria.
- Muhammadi Ray-Shahri, Muhammad. Danishnama Imamu Mahdi. Qum: Dar al-Hadith, 1393 Shamsia/2014–2015 Miladia.
- Saduq, Muhammad bin Ali. Kamal al-Din wa Tamam al-Ni‘mah. Uhariri: Ali Akbar Ghaffari. Tehran: Islamiyya, 1395 Hijria.
- Shabiri, Muhammad Jawad. «توقیع» (Tawqi'i). Danishnama-ye Jahan-e Islam, juz. 8, 1383 Shamsia/2004–2005 Miladia. Tarehe ya kutembelea: 29 Oktoba 2026.
- Tabarsi, Ahmad bin Ali. Al-Ihtijaj ‘ala Ahl al-Lijaj. Uhariri: Muhammad Baqir Khurasan. Mashhad: Nashr Murtadha, 1403 Hijria.
- Tusi, Muhammad bin Hassan. Kitab al-Ghaibah. Uhariri: Ibadullah Tehrani na Ali Ahmad Naseh. Qum: Dar al-Ma‘arif al-Islamiyya, 1411 Hijria.