Nenda kwa yaliyomo

Mkopo:Tawqii ya Amma al-Hawadithi al-Waqia

Kutoka wikishia

Kigezo:Sanduku la taarifa la Simulizi

Tawqii ya Amma al-Hawadith al-Waqi'a (kwa Kiarabu: توقیع أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَة; ikimaanisha: Waraka kuhusu matukio yanayojitokeza) ni barua iliyotoka kwa Imam Mahdi (a.s) ili kujibu maswali ya Ishaq bin Ya'qub, na inatumiwa kama mojawapo ya dalili na hoja kuu za kuthibitisha Wilayat al-Faqih.

Katika Tawqii hii, Imam Mahdi amewatambulisha wapokezi wa hadithi kuwa ni hoja wake (wawakilishi wake) na amewataka Mashia warejee kwao katika matukio na masuala mbalimbali yanayojitokeza. Makusudio ya kauli «رُواةِ حَدِيثِنَا» (wapokezi wa hadithi zetu) yanafasiriwa na wanazuoni kuwa ni mafaqihi (wanazuoni wa sheria za Kiislamu) wenye uwezo wa kufanya istinbat (kuvumbua na kutoa hukumu za kisharia) pamoja na kuongoza jamii.

Ingawa Ishaq bin Ya'qub hajathibitishwa uaminifu wake (thiqah) kwa uwazi wa moja kwa moja katika vitabu vya elimu ya wapokezi wa hadithi (rijal), kuna viashiria na dalili nyingi zinazothibitisha uaminifu wake; miongoni mwa dalili hizo ni kunukuliwa kwa tawqii hiyo na wanahadithi wakubwa kama vile Al-Kulayni, Sheikh Saduq na Sheikh Tusi, pamoja na maudhui yenyewe ya tawqii hiyo na salamu maalumu za Imam Mahdi kwake.

Nafasi na umuhimu

Tawqii ya Amma al-Hawadith al-Waqi'a inahesabiwa kuwa miongoni mwa dalili za kimapokeo katika kuthibitisha Wilayat al-Faqih.[1] Tawqii hii ni jibu kutoka kwa Imam Mahdi (a.s) kwa barua ya Ishaq bin Ya'qub iliyomfikia Imam kupitia kwa Muhammad bin Uthman al-Amri, mmoja wa Mawakilishi Wanne.[2] Wanahadithi kama vile Sheikh Saduq katika kitabu chake cha Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'ma[3] na Sheikh Tusi katika kitabu cha Al-Ghayba[4] wameinukuu tawqii hii kutoka kwa Al-Kulayni.

وَأَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَأَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ


Ama kuhusu matukio yanayojitokeza, basi rejeeni humo kwa wapokezi wa hadithi zetu, kwani hakika wao ni hoja wangu juu yenu, nami ni hoja wa Mwenyezi Mungu juu yao.



[5]


Dalili ya kuthibitisha Wilayat al-Faqih

Tawqii hii imetumiwa kama msingi na uthibitisho wa mamlaka ya utawala wa faqihi (Wilayat al-Faqih) katika kipindi cha Ghaiba ya Imam Mahdi.

Hoja inayotokana na kauli «حوادث واقعه»

Kwa mujibu wa Sheikh Ansari, makusudio ya «حوادث واقعه» (matukio yanayojitokeza) si masuala ya kisharia ya mtu binafsi pekee, bali ni matukio na mambo yote ya kijamii ambayo kwa mtazamo wa akili, desturi za jamii na sheria ya dini, yanahitaji kurejea kwa mkuu na kiongozi wa jamii. Sababu ya ujumuishi huu ni kwamba ulazima wa kurejea kwa mafaqihi ili kufahamu hukumu za kisharia lilikuwa ni jambo la wazi kabisa ambalo halikuhitaji kuulizwa wala kujibiwa. Kwa hivyo, kupitia kauli hii, Imam Mahdi (a.s) amewateua mafaqihi kuwa marejeo katika masuala ya utawala na uendeshaji wa jamii.[6] Aidha, kwa kuzingatia kwamba jibu la Imam Mahdi (a.s) limetolewa kwa ujumla bila kuwekewa sharti maalumu, dai la kufupisha wigo wa agizo hili kwenye matukio maalumu tu yaliyotajwa katika swali la mpokezi limekataliwa.[7]

Hoja inayotokana na kauli «فَإِنَّهُمْ حُجَّتي عَلَيْكُمْ»

Kauli «فَإِنَّهُمْ حُجَّتي عَلَيْكُمْ» (kwani hakika wao ni hoja wangu juu yenu) inaashiria nafasi ya kiuongozi na kimamlaka waliyonayo mafaqihi katika jamii.[8] Kuwa hoja ya Ma'asum hakuishii tu katika kubainisha hukumu za kisharia pekee, bali katika nyanja zote ambazo Imam Ma'asum (a.s) ana mamlaka ya uongozi akiwa ni hoja wa Mwenyezi Mungu; vivyo hivyo, faqihi naye kwa kufuata mkondo huo anahesabiwa kuwa ni hoja na kiongozi mwenye mamlaka (Wali al-Amr).[9] Kama vile ambavyo ni lazima kurejea kwa Maimamu (a.s) katika masuala ya kijamii na kiutawala, ndivyo pia ilivyo wajibu kurejea kwa mafaqihi katika masuala hayo, na kukaidi maagizo yao kutamfanya mtu awajibishwe kwa hoja ya Mwenyezi Mungu.[10]

Maana ya «رُواةِ حَدیثِنا»

Makusudio ya «رُواةِ حَدیثِنا» (wapokezi wa hadithi zetu) katika tawqii hii yanachukuliwa kuwa ni mafaqihi walio na uwezo wa kutoa na kuvumbua hukumu za kisharia kutokana na matini za riwaya, na si wapokezi wanaosimulia hadithi pekee bila kuwa na ufahamu wa kina wa kuzichambua na kutoa hukumu kutokana nazo.[11]

Je, Ishaq bin Ya'qub alikuwa mwaminifu?

Ishaq bin Ya'qub hajathibitishwa uaminifu wake (thiqah) kwa tamko la wazi katika vitabu vya elimu ya wapokezi (rijal).[12] Baadhi ya watafiti wametilia shaka uhalali wa tawqii hii kwa kutumia hoja hiyo.[13]

Sayyid Kadhim Ha'iri, katika kitabu chake cha Wilayat al-Amr fi 'Asr al-Ghayba, kwa kutumia mazingira na mwenendo wa kipindi cha Ghaiba Ndogo, anaiona hatua ya Al-Kulayni ya kunukuu riwaya hii kuwa ni uthibitisho tosha wa uaminifu wa Ishaq. Anajenga hoja kwamba kudai kupokea tawqii kutoka kwa Imam katika kipindi hicho nyeti kungeliwezekana tu kutoka kwa mtu mwaminifu sana au mtu mwovu (fasiqi na mzushi) kupindukia; na kwa kuzingatia kwamba mwanahadithi makini kama Al-Kulayni—ambaye aliishi katika kipindi hicho—ameinukuu riwaya hii, uwezekano wa kuwepo kwa udanganyifu na uzushi usingelifichika machoni pake.[14]

Aidha, ushahidi wa ndani wa tawqii yenyewe,[15] kama vile uzito wa maudhui yake,[16] na dua za Imam Mahdi kwa Ishaq, zikiwemo «أَرْشَدَكَ اللَّهُ وَ ثَبَّتَكَ» (Mwenyezi Mungu akuongoze na akuthubutishe) na «وَ السَّلَامُ عَلَيْكَ...» (Na amani iwe juu yako...), vinahesabiwa kuwa ni dalili kwamba Imam Mahdi alimkubali na kumthibitisha.[17] Vilevile, maudhui ya maswali yaliyoulizwa na Ishaq pamoja na kunukuliwa kwake na Sheikh Tusi vinachukuliwa kuwa ni kielelezo cha nafasi yake ya kielimu.[18]

Ukimya wa baadhi ya wanazuoni wakubwa wa fiqhi na misingi ya fiqhi, wakiwemo Sheikh Ansari, Muhaqqiq Isfahani na Mirza Na'ini, kuhusu uaminifu wa Ishaq, pamoja na maelezo ya Ayatullah Khu'i aliyemtaja kuwa ni miongoni mwa «اجلای علما» (wanazuoni watukufu na wakubwa),[19] vinachukuliwa kama viashiria na nguvu ya ziada inayothibitisha uhalali na uaminifu wa mpokezi huyo.Kigezo:Mhitaji wa chanzo

Kwa nini tawqii hii haikunukuliwa katika Al-Kafi?

Al-Kulayni hakuinukuu tawqii hii katika kitabu chake maarufu cha Al-Kafi, na suala hili limesababisha baadhi ya watafiti kutilia shaka usahihi wa kuhusishwa tawqii hii kwake.[20] Sayyid Kadhim Ha'iri anaamini kwamba kitabu cha Al-Kafi kiliandikwa kwa ajili ya wasomaji wa jumla; hivyo, kutaja kwa uwazi jina la mpokezi na naibu maalumu wa Imam ndani ya kitabu hicho—kwa kuzingatia mazingira ya ukandamizaji wa kisiasa na taqiyya—kungeliweza kuleta hatari za kiusalama kwa mawakili na mtandao wa mawasiliano wa Imam. Aidha, kuna uwezekano kwamba tawqii hii ilimfikia Al-Kulayni baada ya kukamilisha uandishi wa kitabu cha Al-Kafi.[21]

Vilevile imeelezwa kuwa kwa sababu tawqii hiyo haikuwa na maudhui ya moja kwa moja ya masuala ya fiqhi, Al-Kulayni hakuijumuisha katika Al-Kafi. Hata hivyo, Al-Kulayni alikuwa na kitabu kingine kilichoitwa Al-Rasa'il ambacho kilikuwa maalumu kwa ajili ya kukusanya barua na tawqii za Maimamu (a.s); kwa sababu hiyo, kuinukuu tawqii hii katika kitabu hicho kulifaa zaidi kuliko katika Al-Kafi, na hivyo kuna uwezekano mkubwa kwamba aliitaja tawqii hii katika kitabu hicho.[22]

Rejea

  1. ↑ Sheikh Ansari, Kitab al-Makasib, juz. 3, uk. 555; Imam Khomeini, Kitab al-Bayʿ, juz. 2, uk. 635.
  2. ↑ Saduq, Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'ma, juz. 2, uk. 483–485; Tusi, Al-Ghayba, uk. 290–291.
  3. ↑ Saduq, Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'ma, juz. 2, uk. 483–485.
  4. ↑ Tusi, Al-Ghayba, uk. 290–291.
  5. ↑ Saduq, Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'ma, juz. 2, uk. 483–485; Tusi, Al-Ghayba, uk. 290–291.
  6. ↑ Sheikh Ansari, Kitab al-Makasib, juz. 3, uk. 555–556.
  7. ↑ Muntazari, Dirasat fi Wilayat al-Faqih, juz. 1, uk. 481.
  8. ↑ Sheikh Ansari, Kitab al-Makasib, juz. 3, uk. 555–556.
  9. ↑ Imam Khomeini, Kitab al-Bayʿ, juz. 2, uk. 636; Mu'min Qumi, Al-Wilayat al-Ilahiyya, juz. 3, uk. 402.
  10. ↑ Imam Khomeini, Wilayat-i Faqih, uk. 80–82.
  11. ↑ Muntazari, Dirasat fi Wilayat al-Faqih, juz. 1, uk. 479.
  12. ↑ Tabataba'i Qumi, Dirasatuna min al-Fiqh al-Ja'fari, juz. 3, uk. 111; Khu'i, Mawsu'at al-Imam al-Khu'i, juz. 22, uk. 82.
  13. ↑ Shuqayr, «پژوهشی درباره توقیع شریف امام زمان (ع) به اسحاق بن یعقوب» (Utafiti kuhusu tawqii tukufu ya Imam wa Zama kwa Ishaq bin Ya'qub), Majalla-ye Fiqh Ahl al-Bayt, na. 46, mwaka wa 12, uk. 193–207.
  14. ↑ Ha'iri, Wilayat al-Amr fi 'Asr al-Ghayba, uk. 100–101.
  15. ↑ Husayni Shahrudi, Kitab al-Hajj, juz. 3, uk. 394.
  16. ↑ Mamaqani, Tanqih al-Maqal, juz. 9, uk. 228.
  17. ↑ Mu'min Qumi, Al-Wilayat al-Ilahiyya, juz. 3, uk. 400.
  18. ↑ Modarresi Yazdi, Afaq-i Wilayat, juz. 2, uk. 163.
  19. ↑ Khu'i, Misbah al-Faqaha, juz. 5, uk. 48.
  20. ↑ Muntazari, Dirasat fi Wilayat al-Faqih, juz. 1, uk. 479.
  21. ↑ Ha'iri, Wilayat al-Amr fi 'Asr al-Ghayba, uk. 103.
  22. ↑ Shuqayr, «پژوهشی درباره توقیع شریف امام زمان (ع) به اسحاق بن یعقوب» (Utafiti kuhusu tawqii tukufu ya Imam wa Zama kwa Ishaq bin Ya'qub), Majalla-ye Fiqh Ahl al-Bayt.

Vyanzo

  • Ha'iri, Sayyid Kadhim. Wilayat al-Amr fi 'Asr al-Ghayba. Qum: Majma' al-Fikr al-Islami, 1413 H.K.
  • Husayni Shahrudi, Sayyid Mahmud. Kitab al-Hajj. Mwandishi wa ripoti: Ibrahim Jannati. Qum: Ansariyan, 1381 Sh / 2002.
  • Imam Khomeini, Sayyid Ruhullah. Kitab al-Bayʿ. Tehran: Taasisi ya Kurekebisha na Kuchapisha Athari za Imam Khomeini, 1421 H.K.
  • Imam Khomeini, Sayyid Ruhullah. Wilayat-i Faqih: Hukumat-i Islami. Tehran: Taasisi ya Kurekebisha na Kuchapisha Athari za Imam Khomeini, 1381 Sh / 2002.
  • Khu'i, Sayyid Abu al-Qasim. Mawsu'at al-Imam al-Khu'i. Taasisi ya Al-Khu'i Al-Islamiyya, bila tarehe.
  • Khu'i, Sayyid Abu al-Qasim. Misbah al-Faqaha. Mwandishi wa ripoti: Muhammad Ali Tawhidi. Bila mchapishaji, 1368 Sh / 1989.
  • Mamaqani, Abdullah. Tanqih al-Maqal. Qum: Taasisi ya Al al-Bayt li Ihya' al-Turath, 1431 H.K.
  • Marvi, Javad. «اثبات اعتبار سندی توقیع شریف» (Kuthibitisha uthabiti wa sanad ya tawqii tukufu). Tovuti ya taarifa ya Sheikh Javad Marvi. Tarehe ya kutembelea: 24 Oktoba 2026.
  • Modarresi Yazdi, Sayyid Muhammad Ridha. Afaq-i Wilayat. Qum: Dar al-Kutub al-Mu'asira, 1403 Sh / 2024.
  • Muhammadi Reyshahri, Muhammad. Danishnamah-i Imam Mahdi (aj). Qum: Dar al-Hadith, 1393 Sh / 2014.
  • Mu'min Qumi, Muhammad. Al-Wilayat al-Ilahiyya al-Islamiyya (Al-Hukumat al-Islamiyya). Qum: Ofisi ya Machapisho ya Kiislamu inayoshirikiana na Jamuiya ya Walimu wa Hawza ya Qum, 1425 H.K.
  • Muntazari, Husayn Ali. Dirasat fi Wilayat al-Faqih wa Fiqh al-Dawlat al-Islamiyya. Qum: Kituo cha Kimataifa cha Masomo ya Kiislamu, 1409 H.K.
  • Na'ini, Muhammad Husayn. Munyat al-Talib fi Hashiyat al-Makasib. Tehran: Al-Maktabat al-Muhammadiyya, 1373 H.K.
  • Saduq, Muhammad bin Ali. Kamal al-Din wa Tamam al-Ni'ma. Tehran: Islamiyya, 1395 H.K.
  • Sheikh Ansari, Murtadha. Kitab al-Makasib. Qum: Mkutano wa Kimataifa wa Maadhimisho ya Miaka Mia Mbili ya Kuzaliwa kwa Sheikh Mkuu Ansari, 1415 H.K.
  • Shuqayr, Muhammad. «پژوهشی درباره توقیع شریف امام زمان (ع) به اسحاق بن یعقوب» (Utafiti kuhusu tawqii tukufu ya Imam wa Zama kwa Ishaq bin Ya'qub). Majalla-ye Fiqh Ahl al-Bayt, na. 46, mwaka wa 12, uk. 193–207.
  • Tabataba'i Qumi, Sayyid Taqi. Dirasatuna min al-Fiqh al-Ja'fari. Mwandishi wa ripoti: Ali Murawwiji. Qum: Matba'at al-Khayyam, 1400 H.K.
  • Tusi, Muhammad bin Hasan. Al-Ghayba. Qum: Dar al-Ma'arif al-Islamiyya, 1411 H.K.

Kigezo:Imam Mahdi (a.s) Kigezo:Hadithi Maarufu